Gebedsborden

  • Afdrukken

gebedsborden


Gerestaureerde gebedsborden

In de kerk hangen twee prachtig gerestaureerde gebedsborden uit 1687. Op het ene bord staat de tekst van het Simbolicum Apostolorum, de Apostolische Geloofsbelijdenis oftewel de twaalf artikelen van het christelijk geloof en op het andere bord de tekst van het Onze Vader. Uit de jaarrekening blijkt echter dat er nog twee zulke borden waren, waarvan één de tekst van de Tien Geboden weergaf. Ook waren er nog drie psalmbordjes.

Uitvoerder dorpsschoolmeester Niclaes Verheijden
De dorpsschoolmeester was de uitvoerder, blijkt uit de jaarrekening. In plaats van de gevraagde ƒ 225,-- kreeg hij van het dorpsbestuur slechts ƒ 175,-- uitbetaald voor het opmaken/schilderen van de borden en voor het leveren van goud en auripigmentolie. Hij kreeg de opdracht waarschijnlijk, omdat een schoolmeester toen vaak een echte schrijfkunstenaar was. Bovendien waren de meeste mensen in die tijd de schrijfkunst onvoldoende machtig en dus niet in staat zo’n grote klus te klaren. En z’n vakkunst is gebleken, want na bijna driehonderd jaar, bij de restauratie van de twee overgebleven borden, was de oorspronkelijke tekst nog in al z’n pracht duidelijk herkenbaar.

MDCLXXXVY
Op een van de borden wordt het jaartal MDCLXXXVY aangegeven. Dit staat voor 1687. Met dit jaartal als uitgangspunt is een onderzoek gestart naar de herkomst en bijzonderheden van deze borden. De jaarrekening van het dorp over 1687 levert de nodige gegevens op. In deze rekening verantwoordt de toenmalige dorpsontvanger Johan Clis de betalingen. Uit de aanhef blijkt, dat Verheijden de uitvoerder was en dat hij de opdracht van de schout, de magistraat en de kerkmeesters van Dongen had gekregen. Het dorpsbestuur betaalde. De conclusie kan dus getrokken worden, dat het dorp Dongen de borden aan de kerk heeft geschonken. 

Meer gebedsborden
Op de rekening worden echter meer posten opgevoerd door Verheijden, zodat je kunt concluderen, dat er meer gebedsborden waren.

De wet des Heeren
 
(de tien geboden), waarvan de tekst tweemaal werd opgebracht en van gouden lijnen voorzien. Het bord werd aan de boven- en onderzijde geheel vergud. Verder werden alle hoge letters en hoofletters met bladboud aangebracht.

Het Simbolum Apostolorum (de apostolische geloofsbelijdenis) waarbij de tekst tweemaal werd opgebracht en met bladgoud bewerkt zoals  bij het eerst bord.

Het Gebed des Heeren (Onze Vader), dat eenzelfde behandeling onderging.

Een gebedsbord boven het oksaal (dit is de orgelgalerij of zangkoor: het balkon aan de westzijde van het schip van de kerk), dat eveneens op de voorgeschreven wijze bewerkt werd. Helaas vermeldt Verheijen niet wat de tekst van het bord is.

Drie bordjes: Ook brengt hij nog het schilderen en vergulden van drie bordjes in rekening. Hier stond psalm en pause, waarvoor hij ook losse letters en cijfers maakte. Zo kon je zien welke gezangen tijdens een dienst gezongen werden.

Het hout
Het hout voor de borden werd waarschijnlijk door anderen geleverd. En het timmeren zal eveneens uitbesteed zijn. Op de rekening van Johan Clis staan in ieder geval verschillende posten leveranties van hout en geleverd timmerwerk ten behoeve van de kerk.